2009 Aygır İstatikleri
| 31.12.2009 tarihi itibariyle senenin son yarışları koşuldu ve yeni bir yıla girdiğimiz bu günlerde geçen sezonun istatistikleri de tamamlanmış oldu.Yetiştiricilerin dört gözle beklediği 2010 yılı aygır aşım müracaatları öncesinde, 2009 yılının aygır sıralamasını incelerken bazı önemli ayrıntılara dikkat etmenizi önemle tavsiye ederim.Örneğin,2008 sezonunda, tayı Bekmezbey ile fırtınalar koparan ve iki yaşlı taylar kazanç sıralamasında ilk sırayı büyük farkla kazanan Perfect Storm u, bu yıl altıncı sırada görmekteyiz. Bu tip aygırların kazanç düşüş nedenlerinin, aşım yaptığı farklı hara,farklı kısraklar ve en önemlisi, sene içinde start alan tay sayısı ile ilgili olarak değerlendirilmesinin yerinde olacağını belirtmek isterim.Bu nedenle, aygırların toplam kazancı yanında, koşan tay sayısı, tay başına ortalama kazanç ve tay kazanma yüzdeleri gibi önemli verilerin dikkatlice incelenmesi gereklidir. Ülkemizde ve Dünya da bu liste hazırlanırken baz alınan birinci verinin toplam kazanç olduğunu göz önünde bulundurarak ülkemizde aşım yapan aygırların geçen yıl içindeki performansına şöyle bir göz atalım;
2 YAŞLI İNGİLİZLER Genel kazanç göz önüne alındığında listenin ilk sırasında gördüğümüz Mountain Cat in bu birinciliğini, üç grup yarış galibi şampiyon kısrak Invincible Girl’e borçlu olduğunu söyleyebiliriz. Aynı kategoride en son 2004 yılında liste başı olan büyük kalpli aygırımız Mountain Cat in dönüşü gerçekten muhteşem oldu. Sıralamada yine dikkat çeken diğer önemli konu ise, sentetik pist ile büyük bir çıkış yakalayan Unaccounted For’un iki yaşlılarda ikinciliğe yükselmesi oldu. İki grup yarış galibi lider tayı Midas Touch ile önemli başarı yakalayan aygıra bu sezonda büyük talep olacağı şimdiden kesin gibi. İki yaşlılarda yine dikkat çeken bir önemli isimde Royal Abjar oldu. Son 5 yılın en önemli aygırı olan bu isim,iki yaşlı,üç yaşlı ve genel sıralamada devamlı ilk sıralarda yer alan (2008 hariç) bir isimdi.İki yaşlı taylarda üçüncülüğe gerilemesinin nedeni olarak, diğer aygırların çıkışının yanında, özellikle iki yaşlı taylarının İstanbul pistindeki önemli yarışlarda fazlaca start alamaması olarak gösterilebilir.Zira lider tayı Saylan’ın, İstanbul da sadece iki adet Kısa vade yarış kazanması ve diğer taylarının bu pistte oldukça az start alması bunu doğrular nitelikte. Yazımın başında düşüşünden bahsettiğim bir diğer isim olan geçen yılın flaş aygırı Perfect Storm’un sene içinde sadece yedi iki yaşlı tayının start alması, bu düşüşündeki en büyük neden olarak görünmekte. Bu önemli aygırın lider tayı Balboa’ nın iki adet Kv10 birinciliği mevcut olup, aygırın %71 kazanan tay oranı ve 96.150 TL. ortalama kazanç ile bu alanda ki istatistik bilgilerinde liderliği çekmesi, aygırın başarısını destekler nitelikte. Listenin diğer aygırlarından Strike The Gold, Eagle Eyed gibi isimler, erken gelişen tayları sayesinde listenin üst sıralarında yerlerini alırken, Bin Ajwaad,West By West, Ocean Crest gibi aygırların, gelişimini geç tamamlayan taylar vermesi sonucunda, listenin alt sıralarında yer almaları kaçınılmaz oldu.Bunun yanında özellikle üç yaşlı tayları ile başarıyı yakalayan Sri Pekan’ ın, iki yaşlı taylarındaki düşük averajı da oldukça dikkat çekici bir durum olup, kısıtlı kısrak başvurusuna ve az koşan tay sayısına rağmen listeye özel haradan giren tek aygır olan Pardon’ un başarısının da dikkate değer olduğunu belirtmekte fayda var. 3 YAŞLI İNGİLİZLER Geçen yıl içinde üç yaşlı İngilizler deyince aklımıza gelen ilk safkan hiç kuşkusuz Miramis oldu. Gazi koşusu da dahil olmak üzere üçü Gr.1 toplam on adet yarış kazanan şampiyon tay, babasını listede bir numaraya taşıdı. Geçen yıl bu tabloda Berraksu öncülüğünde temsil edilen aygır, 2007 yılında da erkek tay deneme galibi Topor ile üst sıralarda ki yerini almıştı.Yeni sezonda aygıra olan talebin daha da artacağı kesin gibi. Listenin ikinci sırasını ise, iki yaşlılarda olduğu gibi yine Unaccounted For aldı. Aygırın çim ve kum pistte çok iyi yarışlar yapabilen taylar vermesi, değerinin daha da artmasını sağladı. Lider tayı olan Dişi tay deneme galibi Chi’ nin yanında, Berathan ve Tenedos gibi iki önemli kumcu safkanın grup yarışlarda başarı sağlaması, aygırın sentetik piste olan uyumunu kanıtlar nitelikteydi. Bu nedenle başarının bir nedeninin de değişen İstanbul kum pisti olduğunu söylememiz yanlış olmayacaktır. Listenin üçüncü sırasında , verdiği birbirinden önemli sprinter taylar ile ülkemiz yetiştiriciliğinde önemli yer edinen ve öldüğü için bu sezon son üç yaşlı jenerasyonunu izlediğimiz Distant Relative yer almakta.Habitat temsilcisi bu aygırın lider tayı ise, dört grup yarış galibi kısrak Rokoko oldu. GENEL SIRALAMA (2009) 2009 yılı içinde ülkemizdeki tüm hipodromlarda start almış ve dereceye girmiş bütün safkanların kazançlarının baz alınarak hazırlandığı listenin başında yer alan Unaccounted For, son üç yılın lider aygırı Royal Abjar’ ı tahtından indirerek birinciliğini ilan etti. Özellikle iki ve üç yaşlı tayları ile büyük başarı yakalayan aygır, 7.265.204 TL. kazançla birinciliğe imza attı.2008 yılına kadar ilk on sırada yer bulamayan aygır, 2008 yılındaki yükselişi ile elde ettiği beşincilikten sonra aldığı bu birincilik ile en verimli sezonunu geçirmiş oldu. Ünlü aygır Private Account’ un, büyük kalpli aygır The Minstrel kızı Mrs Jenney den olma aygırın taylarının en önemli özelliği, süratli yapısı ve bitmek tükenmek bilmeyen kazanma hırsları. Gelecek sezonlarda bu başarılarına devam etmesi en büyük temennimiz. Listenin ikinci sırasında yer alan ve son üç sezonun lider aygırı olan Royal Abjar, % 62 kazanma oranı ile, dereceye giren aygırlar içinde en iyi kazanma oranına sahip isim oldu. İkinci sıraya düşmesinde en önemli sebebin, iki ve üç yaşlı taylarının kazanç listesinde çok gerilerde yer alması gösterilebilir. Zira Royal Abjar’ ın kendi taylarının baz alındığı toplam kazançta ilk 20 içinde sadece bir adet 2 yaşlı tayının (Saylan) ve bir adet 3 yaşlı tayının (Big Laser) yer alması,bu düşüşün nedenini açıklamaktadır. İki ve üç yaşlı tay kazançlarında önemli bir sıçrama gösteren Mountain Cat, genel sıralamada da üçüncü sıraya yükseldi. En fazla start alan tay sayısına (114) sahip aygır, en son 2005 yılında genel kazanç sıralamanın zirvesinde yer almıştı.Ünlü aygır Storm Cat ile dünya üzerinde en büyük kalp ağırlığına sahip ilk 20 aygırdan biri olan Key To The Mint kızı Always Mint’ten olma aygırımızın sahip olduğu büyük kalp özelliği,yavrularına bıraktığı en önemli genetik mirası barındırmakta. Listenin dördüncü sırasında yer alan Sri Pekan’ın, bu başarıyı üç ve dört yaşlı tayları ile yakaladığını belirtmemiz yerinde olacaktır. Özellikle Gazi şampiyonu tayı Miramis ve bir diğer başarılı tayı Rich And Handsome ile adından sıkça söz ettiren aygır, gelecek yılda da kısrak sahiplerinin öncelikli tercihlerinden olacaktır. Listenin bir diğer önemli aygırı olan Strike The Gold, son altı yıldır Sabırlı önderliğinde genel listenin üst sıralarında yer edinmiş bir isimdi. 2006 yılında genel sıralamada ikinciliği getiren bir diğer önemli tayı olan Arsenic ile önemli çıkış yakalayan aygırın, bu isimlerden sonra nasıl bir başarı göstereceği merak konusu. Arsenic’in çeşitli problemler ile uğraşması neticesinde uzun süredir start alamaması, Sabırlı’nın yarış yaşantısını tamamlayarak haranın yolunu tutması sonucu, aygırın oğlu ile harada yarışacak olması, ilginç geçmesi muhtemel bir sürecin başlangıcını oluşturacak. Rokoko, Kader Fırtınası ve Distant Flight önderliğinde geçen yıl ve bu yılın ilk on sırasında yer alan Distant Relative, 2009 sezonunda iki yaşlı tayının olmaması nedeniyle listenin gerilerinde kaldı. 2004 yılında, gazi galibi Yavuz Star ve şampiyon miler Luxor ile genel sıralamada bir numara olan aygırın geçtiğimiz senelerdeki erken ölümü ülkemiz yetiştiriciliği adına önemli bir kayıp oldu. Listede yer alan diğer aygırlardan Sea Hero, geçtiğimiz yıllardaki gibi inişli çıkışlı grafik çizdi. Aygırın sert mizaçlı ve kendine benzeyen baskın karakterli yavrularıyla başarı yakalaması, dikkat çekici bir konu. Sarı Lira ve Beran gibi iki önemli kum özellikli mesafe tayı ile listede yer bulan West By West ortalama aygır görüntüsüne devam etti. 2004 yılında en flaş dönemini yaşayan ve genel kazanç listesinde ikinci sırada yer bulan, 2005 yılında Popular Demand gibi bir şampiyon ile büyük sükse yapan Eagle Eyed, o yıldan sonra şampiyon bir tay çıkaramadı. Düşüşün en büyük nedeni bu olsa da, özellikle iki yaşlı taylarıyla listeye tutunması aygırın en önemli artısı oldu. Üç yaşlı tayları ile önemli çıkış yakalayan Ocean Crest, beklide son yılların en önemli çıkışını gerçekleştirdi. Ünlü Storm Bird ile efsane Triple Crown ödüllü Seattle Slew kızı Ss Aroma dan olma aygır, orijinine yakışır bir seneden sonra gelecek yıl için umut verdi.Genelde iyi koşan üç yaşlı tayları ile bilinen Mujtahid, bu geleneği bozmadı ve listedeki yerini aldı.2004 ve 2006 sezonunda en iyi sezonunu yaşayan aygır, sağlık problemleri nedeniyle az sayıda aşım yapmaya başlamış ve daha sonrasında aramızdan ayrılmıştı. Bir diğer sağlık problemi yaşayan Red Bishop da, sınırlı sayıdaki yavrusuyla listenin alt sıralarında yerini aldı.2006-2008 yılları arasında iki gazi galibi Hizelbeyi ve Pan River gibi iki şampiyon tay veren aygır, geçen yıl da, Nash Bishop ve Anatolian Fire gibi iki önemli tay ile kalitesini göstermişti.Yeni aşım sezonunda ne derece başarılı olacağını merakla bekliyoruz.Listenin alt sıralarındaki bir diğer isim olan Bin Ajwaad’da, geçen sezon önemli düşüş yaşayan bir diğer isim oldu.Ünlü aygır Chef de Race [CS] Rainbow Quest ile meşhur kısrak hattı olan Fair Trial temsilcisi Sallust kızı Salidar’dan olma aygırın, Adonise dışında iyi üç yaşlı tay verememesi ve flaş tayı Salvatore’un sakatlığı, düşüşün en önemli nedeni olarak görülmekte.2007 yılında gazi galibi Inspector ve gazi üçüncüsü Salvatore ile yakaladığı çıkışı devam ettiremeyen aygır % 35 kazanan tay yüzdesi ile kazanma yüzdesi listenin en gerisinde kaldı. 14. Sırasında yer alan ve erken gelişen taylarından dolayı özellikle iki ve üç yaşlı taylarının performansı ile dikkatleri çeken Perfect Storm’ un aygırlığa yeni başlaması ve sahada koşan tay sayısının az olması, (41) genel listenin alt sıralarında yer almasının en önemli nedeni olarak gösterilebilir.Ünlü mekik aygır Hennessy ile Epsom Derby galibi Quest For Fame kızı Sense of Urgency den olma aygır,genel listede % 54 kazanma yüzdesine sahip olup, gelecek sezonda önemli işlere imza atması muhtemel görünmekte.Listenin 15. Sırasında yer alan son isim ise, bana kalırsa ülkemizde büyük hayal kırıklığı yaratan bir isim olan Always a Classic oldu. Texas Gal gibi şampiyon bir kısrağın babası olarak ülkemizde ünlenen Sky Classic’in anne kardeşi olarak ülkemize getirilen ve bir türlü istenilen verimi alamadığımız aygır, umarım ki ilerleyen yıllarda kısrak babası olarak beklenen başarıyı harada gösterir |
kaynak…..turkhorseclub.com Yazan Gürhan Çatalkaya